Kurnik latem – chłodzenie, zacienianie i reakcja na przegrzanie kur

Jak rozpoznać przegrzanie u kury?

Przegrzanie kur to reakcja organizmu Gallus gallus domesticus na nadmiar ciepła, charakteryzująca się dyszeniem, odsuwaniem skrzydeł od tułowia i spadkiem aktywności; podczas fali upałów stado trzeba oceniać co najmniej trzy razy dziennie: rano, w południe i wieczorem. Merck Veterinary Manual wskazuje, że objawy stresu cieplnego wymagają szybkiej kontroli warunków środowiskowych i dostępu do wody.

Kura nie poci się tak jak człowiek. Oddaje część ciepła przez układ oddechowy, dlatego szybkie oddychanie z otwartym dziobem jest jednym z pierwszych sygnałów problemu. Z mojej praktyki redakcyjnej przy poradnikach dla małych stad wynika, że opiekunowie często zauważają dyszenie dopiero wtedy, gdy ptaki już przestają chodzić po wybiegu i skupiają się pod jedyną osłoną.

Jak wygląda dyszenie kury i rozstawione skrzydła?

Dysząca kura oddycha z otwartym dziobem, wyciąga szyję i odsuwa skrzydła od boków, aby zwiększyć oddawanie ciepła. Taki obraz w upalny dzień oznacza, że należy od razu sprawdzić cień, poidło, zagęszczenie oraz przepływ powietrza.

Nie każda kura będzie reagować identycznie. Nioska ciężkiej rasy może szybciej ograniczyć ruch niż lekka kura zielononóżka, a ptak stojący na pełnym słońcu może dyszeć wyraźniej niż reszta stada. Sam objaw nie rozstrzyga jednak o przyczynie: podobne zachowanie może towarzyszyć chorobie układu oddechowego, bólowi albo silnemu stresowi.

• Otwarty dziób – przy wysokiej temperaturze jest wyraźnym sygnałem, że kura intensywnie oddaje ciepło przez oddychanie.
• Rozstawione skrzydła – odsunięcie piór od tułowia zwiększa kontakt skóry z poruszającym się powietrzem.
• Mała aktywność – kura pozostająca w jednym miejscu może oszczędzać energię i ograniczać produkcję dodatkowego ciepła.
• Unikanie wybiegu – stado rezygnujące z żerowania na słońcu zwykle szuka chłodniejszego mikroklimatu.
• Spadek pobrania paszy – w gorące godziny ptaki często jedzą mniej, co może później odbić się na nieśności.

Które objawy przegrzania są alarmowe?

Objawy alarmowe to osłabienie, zataczanie się, brak reakcji na bodźce, leżenie na boku lub nagłe padnięcie, zwłaszcza gdy dotyczą kilku ptaków. W takiej sytuacji nie czekaj na ochłodzenie wieczorem, lecz odizoluj chore sztuki i skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Merck Veterinary Manual opisuje stres cieplny jako stan, który może szybko pogarszać kondycję drobiu, gdy jednocześnie brakuje chłodnej wody, cienia i wymiany powietrza. Dlatego oceniaj całe stado, a nie tylko jedną kurę. Jeśli trzy nioski stoją z opuszczonymi skrzydłami przy pustym poidle, przyczyną może być organizacja kurnika, nie pojedynczy przypadek.

„Dyszenie i osowiałość w czasie upału wymagają szybkiej oceny stada oraz warunków środowiskowych.” – parafraza zaleceń Merck Veterinary Manual, 2024.

• Utrata równowagi – problem z utrzymaniem pozycji wymaga pilnej oceny weterynaryjnej.
• Brak picia – osłabiona kura, która nie podejmuje wody po zapewnieniu spokoju, nie powinna pozostawać bez obserwacji.
• Sinienie lub wyraźna bladość grzebienia – zmiana barwy może wskazywać na poważniejszy problem niż zwykłe dyszenie.
• Wiele ptaków z objawami – równoczesne pogorszenie stanu stada sugeruje błąd środowiskowy albo zagrożenie zdrowotne.
• Padnięcie – nagły zgon podczas upału wymaga sprawdzenia warunków i konsultacji z lekarzem weterynarii.

Treść nie zastępuje konsultacji z lekarzem weterynarii. Nie diagnozuj choroby wyłącznie po dyszeniu i nie podawaj ptakom leków ani preparatów w dawkach ustalonych samodzielnie.

Jak zacienić kurnik i wybieg?

Cień dla kur powinien obejmować nie tylko ścianę kurnika, ale też trasę od grzędy do poidła oraz fragment wybiegu, ponieważ ptak nie skorzysta z wody chętnie, gdy musi iść po rozgrzanej, otwartej przestrzeni. EFSA w opinii dotyczącej dobrostanu drobiu z 2023 r. podkreśla znaczenie warunków środowiskowych dla dobrostanu ptaków utrzymywanych na fermie.

Najlepiej stworzyć kilka stref cienia. Jedna osłona nad wejściem do kurnika nie wystarcza dla stada liczącego 12 lub 20 kur, bo silniejsze osobniki zajmą najchłodniejsze miejsce. Praktyczny układ to cień przy poidle, cień pod drzewem lub lekkim zadaszeniem oraz chłodniejszy kąt wewnątrz budynku.

Jak wykorzystać dach, drzewa i siatkę cieniującą?

Najpierw osłoń dach przed bezpośrednim słońcem, potem zbuduj stabilny cień na wybiegu z drzew, zadaszenia albo siatki cieniującej. Siatka cieniująca musi być napięta, odporna na wiatr i zamontowana tak, aby nie blokowała wentylacji.

W małym gospodarstwie sprawdza się pergola z drewna, pod którą rosną pnącza, ale rośliny nie mogą zarastać wlotów powietrza. Przy kurniku mobilnym łatwiejsza będzie lekka osłona rozpięta na solidnych słupkach, ustawiona tak, by popołudniowe słońce nie grzało ściany i poidła. Zobacz także materiał o bezpiecznym kurniku mobilnym latem.

• Drzewo liściaste – daje zmienny, przewiewny cień i nie zamyka całkowicie ruchu powietrza nad wybiegiem.
• Siatka cieniująca – ogranicza bezpośrednie nasłonecznienie, ale wymaga mocowania, które nie zerwie się przy wietrze.
• Daszek nad poidłem – chroni wodę przed szybkim nagrzaniem oraz ogranicza rozwój glonów w przejrzystych zbiornikach.
• Jasna osłona dachu – odbija część promieniowania słonecznego, gdy dach kurnika mocno się nagrzewa.
• Suchy grunt pod osłoną – zapobiega tworzeniu błotnistego miejsca, w którym poidło szybko się brudzi.

Czego nie robić podczas zacieniania?

Nie przykrywaj szczelnie całego kurnika plandeką, ponieważ zatrzymasz ciepło i ograniczysz wymianę powietrza. Osłona ma odcinać promienie słoneczne, a nie tworzyć duszne wnętrze.

Unikaj też luźnych materiałów, które ptaki mogą dziobać, oraz konstrukcji opartych wyłącznie o lekkie krzesła czy cienkie kijki. Przewrócona siatka nie tylko odbiera cień, ale może przestraszyć stado i zablokować dojście do wody. Przy drewnianej konstrukcji przyda się poradnik: drewniany dach kurnika.

1. Sprawdź, gdzie cień wypada o godzinie 12:00 i o godzinie 16:00, bo położenie słońca zmienia użyteczność osłony.
2. Ustaw poidło w cieniu, lecz nie tuż przy ścianie, gdzie spływa woda deszczowa i gromadzi się brud.
3. Zostaw przejście szerokie dla kilku kur, aby dominująca nioska nie blokowała dostępu słabszym sztukom.
4. Przymocuj siatkę cieniującą do stabilnych punktów i sprawdź ją po silnym wietrze.
5. Usuń z cienia przedmioty nagrzewające się w słońcu, takie jak blacha, czarne wiadra lub metalowe panele.

Jak zapewnić wodę podczas upału?

Woda dla niosek musi być czysta, dostępna bez walki o miejsce i kontrolowana rano, w południe oraz wieczorem, bo przewrócone albo zabrudzone poidło może pozbawić stado wody w najgorętszej części dnia. University of Minnesota Extension zaleca zarządzanie stresem cieplnym drobiu między innymi przez pewny dostęp do wody i właściwe warunki utrzymania.

Woda stojąca w pełnym słońcu szybko robi się nieatrakcyjna dla ptaków. Z mojej praktyki wynika, że najwięcej problemów nie powoduje brak kolejnego wiadra, lecz jeden detal: poidło dzwonowe ustawione na nierównym podłożu, z oblepioną ściółką podstawą albo pustym zbiornikiem, którego nikt nie sprawdził po południu.

Jak często kontrolować poidło dzwonowe?

Poidło dzwonowe kontroluj minimum trzy razy dziennie podczas fali upałów, a przy większym stadzie sprawdzaj poziom wody dodatkowo po południu. Każda kontrola powinna obejmować ilość wody, czystość obrzeża, stabilność ustawienia i dostęp dla słabszych kur.

Dla stada 10 kur lepiej rozstawić dwa punkty wodne niż jeden duży zbiornik. Gdy jedna kura przewróci poidło albo silniejsze ptaki zajmą jego brzeg, drugi punkt pozwala reszcie stada pić bez zwłoki. Nie dolewaj lodowatej wody bezpośrednio do naczynia, z którego ptaki właśnie piją; wymieniaj wodę na świeżą i chłodną, ale nie szokująco zimną.

• Dwa poidła dla małego stada – drugi punkt poboru wody zmniejsza ryzyko, że awaria jednego naczynia odwodni wszystkie ptaki.
• Cień nad wodą – osłona ogranicza nagrzewanie i utrzymuje wodę atrakcyjniejszą dla kur.
• Stabilne podłoże – równa płyta, kostka lub utwardzona powierzchnia zmniejsza ryzyko przewrócenia poidła.
• Codzienne mycie – śliskie osady, pasza i odchody pogarszają higienę wody oraz zniechęcają ptaki do picia.
• Osobny zapas – czyste wiadro z wodą przechowywane w cieniu pozwala szybko uzupełnić poidło po awarii.

Czy podawać kurom elektrolity lub zmieniać karmienie?

To zależy od stanu stada i preparatu, dlatego środki wspierające podawaj wyłącznie zgodnie z etykietą oraz po konsultacji, gdy ptaki mają objawy chorobowe. Podstawą pozostaje czysta woda, cień i ograniczenie dodatkowego stresu, a nie sam suplement.

W gorący dzień kury chętniej pobierają paszę rano i wieczorem niż w pełnym słońcu. Nie wprowadzaj nagle nowej mieszanki ani nie zmieniaj drastycznie systemu żywienia w środku fali upałów. Regularna rutyna jest bezpieczniejsza, a paszę należy chronić przed zawilgoceniem i pleśnią.

„Warunki środowiskowe, w tym możliwość reagowania na wysoką temperaturę, są elementem oceny dobrostanu drobiu.” – parafraza opinii EFSA, Welfare of poultry on farm, 2023.

Jak poprawić wentylację bez przeciągu?

Wentylacja latem ma usuwać gorące, wilgotne i zapylone powietrze bez kierowania silnego strumienia wprost na ptaki; najskuteczniej działa, gdy powietrze ma drogę wlotu i wylotu ponad poziomem, na którym kury odpoczywają. University of Minnesota Extension uwzględnia wymianę powietrza jako element ograniczania stresu cieplnego u drobiu.

Kurnik nie może zamienić się w zamkniętą skrzynię. Jednocześnie otwarte na oścież drzwi od strony silnego wiatru nie są rozwiązaniem, gdy ptaki siedzą bezpośrednio w nawiewie. Dobry przepływ powietrza prowadzi nad grzędami i przez otwory zabezpieczone siatką, a nie przez jeden gwałtowny tunel na wysokości kur.

Jak ustawić wentylator w kurniku?

Wentylator ustaw tak, aby wspierał wymianę powietrza nad stadem lub przy otworze wylotowym, nigdy jako silny nawiew prosto na grzędy. Zabezpiecz kabel przed dziobaniem, urządzenie przed pyłem i wilgocią, a pracę sprzętu sprawdzaj codziennie.

W małym kurniku prosty wentylator może pomagać, ale nie zastąpi cienia ani wody. Jeżeli po jego uruchomieniu kury uciekają w jeden kąt, strumień jest zbyt bezpośredni albo hałas za duży. W takim przypadku zmień kierunek nawiewu lub odsuń urządzenie.

• Wlot powietrza – otwór zabezpieczony drobną siatką powinien dostarczać świeże powietrze bez wpuszczania drapieżników.
• Wylot pod dachem – wyżej położony otwór pomaga odprowadzać nagrzane powietrze, które gromadzi się pod pokryciem.
• Wentylator poza zasięgiem kur – osłona przewodu i stabilne mocowanie ograniczają ryzyko porażenia oraz uszkodzeń.
• Sucha ściółka – regularne usuwanie mokrych miejsc ogranicza wilgoć i pogarszanie jakości powietrza.
• Czyste otwory – pajęczyny, kurz i zablokowane kratki zmniejszają przepływ wtedy, gdy jest najbardziej potrzebny.

Jak odróżnić wentylację od przeciągu?

Wentylacja wymienia powietrze w całym pomieszczeniu, a przeciąg uderza chłodnym lub silnym ruchem powietrza w konkretną kurę. Jeśli ptaki odsuwają się od jednego otworu, zbierają w przeciwległym rogu albo nie chcą wejść na grzędy, skoryguj kierunek przepływu.

Przy przebudowie przeanalizuj układ okien, wlotów i dachu razem. Więcej wskazówek o rozmieszczeniu elementów znajdziesz w materiale wentylacja i konstrukcja kurnika.

Co zrobić w nagłym przypadku przegrzania?

Kurę z wyraźnymi objawami przegrzania przenieś do spokojnego, zacienionego i dobrze wentylowanego miejsca, zapewniając jej dostęp do czystej wody oraz obserwację. Nie stosuj gwałtownego schładzania lodowatą wodą, a przy nasilonych objawach lub problemie obejmującym więcej kur skontaktuj się pilnie z lekarzem weterynarii (źródło: Merck Veterinary Manual, 2024).

Najpierw ogranicz bodźce. Nie noś ptaka długo po podwórku, nie otaczaj go grupą osób i nie próbuj „rozruszać” na siłę. Kura w stresie cieplnym potrzebuje spokojnego miejsca, gdzie może stanąć lub usiąść, napić się, a opiekun oceni jej stan bez dodatkowego zamieszania.

Jak wykonać procedurę krok po kroku?

Wykonaj pięć spokojnych kroków: przenieś kurę z upału, zapewnij cień i powietrze, podaj dostęp do wody, sprawdź resztę stada, a następnie podejmij decyzję o kontakcie z weterynarzem. Każdy krok ogranicza ryzyko pogorszenia, ale nie zastępuje diagnostyki.

1. Przenieś kurę do zacienionego miejsca z łagodną cyrkulacją powietrza, unikając silnego nawiewu bezpośrednio na jej ciało.
2. Ustaw przed ptakiem czystą wodę w płytkim, stabilnym naczyniu, aby mogła napić się samodzielnie.
3. Sprawdź grzebień, postawę, reakcję na otoczenie i zdolność do samodzielnego poruszania się.
4. Skontroluj natychmiast poidła, cień oraz zachowanie wszystkich pozostałych kur na wybiegu i w kurniku.
5. Skontaktuj się z lekarzem weterynarii, gdy kura słabnie, nie reaguje, nie pije lub objawy występują u większej liczby ptaków.

Czy można polewać kurę zimną wodą?

Nie, lodowata kąpiel ani gwałtowne polewanie nie są uniwersalną procedurą chłodzenia i mogą dodatkowo przestraszyć osłabionego ptaka. Bezpieczniej jest zapewnić cień, spokój, świeżą wodę oraz łagodną wentylację, a ciężki stan skonsultować z lekarzem weterynarii.

Nie wkładaj kury do wiadra z wodą i nie mocz jej na siłę. Mokre pióra, panika oraz trudność z utrzymaniem równowagi mogą komplikować sytuację. Gdy ptak jest bardzo osłabiony, liczy się szybka pomoc fachowa.

• Spokój – ograniczenie hałasu i chwytania zmniejsza dodatkowy stres u osłabionej kury.
• Cień – przeniesienie poza bezpośrednie słońce usuwa główne źródło dalszego nagrzewania.
• Czysta woda – dostęp do wody pozwala ptakowi pić dobrowolnie, bez ryzyka zachłyśnięcia.
• Obserwacja stada – równoczesne objawy u kilku kur wymagają naprawy warunków dla całej grupy.
• Pomoc weterynaryjna – nasilone objawy, upadki i padnięcia są wskazaniem do pilnego kontaktu z lekarzem.

Które kury są szczególnie zagrożone podczas fali upałów?

Największej uwagi podczas fali upałów wymagają pisklęta, nioski o dużej masie ciała, ptaki chore, stare oraz kury trzymane w zagęszczeniu, ponieważ mają mniejszy margines bezpieczeństwa przy wysokiej temperaturze. EFSA w 2023 r. wiąże dobrostan drobiu z możliwością utrzymania odpowiednich warunków środowiskowych dla różnych grup ptaków.

Nie zakładaj, że cała grupa poradzi sobie tak samo. Pisklę może przegrzać się szybciej niż dorosła kura, a ciężka nioska może wolniej dojść do poidła, gdy wybieg jest rozgrzany. Przy każdym alarmie obserwuj osobniki z końca hierarchii, bo to one najłatwiej tracą dostęp do cienia i wody.

Dlaczego nioski i pisklęta wymagają innej kontroli?

Nioski i pisklęta wymagają innej kontroli, ponieważ różnią się masą, zachowaniem oraz zdolnością do samodzielnego dotarcia do bezpiecznego miejsca. Pisklęta kontroluj częściej przy źródle ciepła, a nioski obserwuj szczególnie przy poidłach i w najgorętszej części wybiegu.

• Pisklęta – wymagają częstszej kontroli, ponieważ nie zawsze samodzielnie wybiorą chłodniejszą strefę.
• Ciężkie nioski – powinny mieć wodę blisko miejsca odpoczynku, aby ograniczyć wysiłek w upale.
• Ptaki po chorobie – potrzebują indywidualnej oceny, gdy ich kondycja odbiega od reszty stada.
• Kury podporządkowane – korzystają z dodatkowych poideł i kilku stref cienia, które zmniejszają presję hierarchii.

Kiedy kontaktować się z lekarzem weterynarii?

Skontaktuj się z lekarzem weterynarii natychmiast, gdy kura przewraca się, nie reaguje, nie może chodzić, przestaje pić, a także wtedy, gdy podobne objawy występują u wielu ptaków lub pojawiają się padnięcia. Szybka konsultacja jest szczególnie ważna, bo dyszenie może mieć przyczynę inną niż stres cieplny.

Przy telefonie przygotuj konkretne informacje: liczbę kur z objawami, czas ich wystąpienia, warunki pogodowe, stan poideł, rodzaj wentylacji i ewentualne zmiany paszy. Taka lista skraca rozmowę i pomaga lekarzowi ocenić pilność przypadku.

• Liczba chorych ptaków – kilka kur z objawami naraz wskazuje na problem obejmujący całe środowisko.
• Czas wystąpienia objawów – informacja, czy problem zaczął się w południe, pomaga połączyć go z warunkami upału.
• Dostęp do wody – stan poideł jest kluczowym elementem opisu sytuacji dla lekarza.
• Zmiany w stadzie – nowe ptaki, nowa pasza albo zmienione warunki utrzymania mogą mieć znaczenie diagnostyczne.

Jak przygotować plan kontroli na falę upałów?

Plan na falę upałów powinien obejmować codzienne sprawdzenie prognozy IMGW, trzy kontrole stada oraz zapas czystej wody i stabilnych osłon, zanim temperatura osiągnie najwyższy poziom. Dane pogodowe odświeżaj codziennie, a zalecenia weterynaryjne weryfikuj co najmniej raz w roku w aktualnych materiałach źródłowych.

Najlepszy plan jest krótki i powtarzalny. Nie zostawiaj go w głowie, gdyż w upalny dzień łatwo przeoczyć uzupełnienie poidła albo przesunięcie cienia. Zapisz godzinę kontroli na kartce przy kurniku lub ustaw przypomnienie w telefonie.

Jak wygląda plan kontroli porannej i popołudniowej?

Rano przygotuj wodę i osłony, w południe sprawdź zachowanie kur oraz stan poideł, a wieczorem oceń, czy stado wraca do normalnej aktywności. Ten trzyetapowy rytm pozwala znaleźć przewrócone poidło i przesunięty cień, zanim problem dotknie wiele ptaków.

1. Rano sprawdź prognozę, napełnij poidła i usuń brud z ich obrzeży przed wypuszczeniem stada.
2. Przed południem oceń, czy cień obejmuje wodę oraz drogę, którą kury idą z kurnika na wybieg.
3. W najgorętszej porze policz ptaki, obserwuj dyszenie i upewnij się, że żadna kura nie została odizolowana przez hierarchię.
4. Po południu uzupełnij wodę, popraw osłony i sprawdź, czy wentylator albo otwory wentylacyjne działają bezpiecznie.
5. Wieczorem zanotuj nietypowe zachowania, aby porównać je z kolejnym dniem fali upałów.

Co przygotować przed kolejnym gorącym dniem?

Przed kolejnym gorącym dniem przygotuj zapas wody, drugie poidło, mocowania siatki cieniującej i numer do lekarza weterynarii. Zrób to wieczorem, gdy stado odpoczywa, zamiast improwizować w momencie, gdy kury już dyszą.

• Zapasowe poidło – gotowe, czyste naczynie pozwala wymienić uszkodzone poidło bez przerwy w dostępie do wody.
• Rezerwa świeżej wody – pojemnik przechowywany w cieniu ułatwia szybkie uzupełnienie stanu.
• Sprawdzone mocowania osłon – stabilna siatka cieniująca nie zagraża ptakom podczas nagłego wiatru.
• Drożne otwory wentylacyjne – oczyszczone kratki utrzymują przepływ powietrza bez przebudowy kurnika.
• Notatka obserwacyjna – zapis zachowania stada pomaga wykryć, czy problem narasta dzień po dniu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy dyszenie u kury zawsze oznacza przegrzanie?

Nie zawsze, ale w czasie upału dyszenie jest ważnym sygnałem do natychmiastowej oceny warunków. Sprawdź cień, wodę, zagęszczenie, wentylację i zachowanie reszty stada. Jeśli objaw nie ustępuje lub pojawiają się problemy z poruszaniem, skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Czy można schładzać kury zimną wodą?

Nie, gwałtowne polewanie lodowatą wodą może przestraszyć i dodatkowo obciążyć osłabionego ptaka. Najpierw zapewnij cień, spokojne miejsce, świeżą wodę oraz łagodną wymianę powietrza. Przy ciężkich objawach potrzebna jest konsultacja weterynaryjna.

Jak zacienić wybieg dla kur?

Użyj stabilnego zadaszenia, siatki cieniującej albo naturalnego cienia drzew, nie zamykając przepływu powietrza. Osłona powinna obejmować także poidło i dojście do niego. Sprawdzaj jej położenie w południe oraz późnym popołudniem.

Czy wentylator jest dobry w kurniku?

Tak, może poprawić wymianę powietrza, jeżeli nie tworzy silnego nawiewu bezpośrednio na ptaki. Zamocuj urządzenie stabilnie, zabezpiecz przewody przed wilgocią i pyłem oraz codziennie kontroluj jego działanie. Wentylator nie zastępuje cienia ani dostępu do wody.

Jak często wymieniać wodę podczas upału?

Stan wody kontroluj rano, w południe i wieczorem, a wodę wymieniaj, gdy się nagrzeje lub zabrudzi. Przy większym stadzie ustaw więcej niż jedno poidło, aby ograniczyć ryzyko braku dostępu. Szczególną uwagę zwróć na poidło dzwonowe ustawione na nierównym gruncie.

Kiedy dzwonić do weterynarza?

Dzwoń pilnie przy osłabieniu, upadkach, braku reakcji, problemach z chodzeniem, niechęci do picia lub padnięciach. Kontakt jest również potrzebny, gdy objawy ma kilka kur jednocześnie. Lekarz weterynarii pomoże odróżnić stres cieplny od choroby wymagającej innego postępowania.

Źródła i literatura

1. EFSA – Welfare of poultry on farm, 2023.
2. Merck Veterinary Manual – materiały dotyczące stresu cieplnego u drobiu, dostęp i zalecenia aktualizowane w 2024 r.
3. University of Minnesota Extension – materiały o zarządzaniu stresem cieplnym drobiu, 2024.
4. IMGW-PIB – bieżące prognozy meteorologiczne, sprawdzane codziennie przed falą upałów.

Przeczytaj również

• Kurnik drewniany – dobór drewna, impregnacja i ochrona przed wilgocią
• Kurnik drewniany – wybór drewna, impregnacja i konserwacja
• Kurnik krok po kroku – budowa, wyposażenie i najczęstsze błędy

Marek Kowal

Od kilkunastu lat prowadzi przydomową hodowlę kur różnych ras. Dzieli się praktyczną wiedzą o kurniku, żywieniu i odchowie piskląt — bez teorii oderwanej od zagrody.